تاریخ کوه نوردی همدان

مقدمه (فریدون اسماعیل زاده)

در این دو سال اخیر سه صعود جدیدروی دیواره علم کوه انجام شده که همه آنها از جهت سرعت و کیفیت کار اهمیّت دارند لیکن صعود مسیر جدید امسال که از تراورس وسط دیوار تا قله انجام شده در بین تمام صعودهای روی این دیواره ممتاز است و تنها صعودهای مسیر هاریروست روی همین دیواره از جهت سرعت و تکنیک بر آن برتری دارد.ازجمله.:

1- دوستان کوهنورد همدانی توانستند بدون کمک دیگران و حتی حمل بار قبل از صعود به ابتدای مسیر ، دو نفره صبح زود ازپناهگاه علم چال حرکت کرده بطاقچه قمقمه رفته و از آنجا در مدت 5/6 ساعت مسیری جدید را تا قله طی کنند و اوائل شب دوباره در پناهگاه باشند.

و این جهش دیگری در کوهنوردی ماست که امیدواریم در سالهای آینده تداوم یابد.

2- کار جدید دیگری که باز هم توسط کوهنوردان همدان ارائه شد صعود دو مسیر در یک روز است که علاوه بر اینکه برای اولین بار در ایران انجام شد از جهت سرعت هم رکورد سرعت قبلی روی مسیر لهستانیها را که در سال 65 شش ساعت بوده و توسط کوهنوردان همین شهرستان گذاشته شده شکسته و آنرا به 5/4 ساعت تقلیل دادند. ما موفقیتهای این دوستان را صمیمانه تبریک می گوییم و برای آنها آرزوی بهروزی و موفقیت بیشتری می کنیم. گزارش این صعودها را به قلم اجرا کنندگان برنامه می خوانید                                     

پس از برنامه ریزی و صحبت در مورد برنامه امسال علم کوه روز 30/4/67 افراد تیم که عبارتند از محمود چوبریزان ، علیرضا رفتار همدانی ، محمد رضا مهر خو ، حسین طالبی مقدم از همدان حرکت کردیم و قرار شد که محمد رضا خدایاری نفر دیگر تیم 4 روز بعد به ما ملحق شود.

عصر 30/4/67 به قرارگاه رودبارک رسیدیم. روز قبل سیل قسمتی از راهها و تعدادی از پلهای بین مسیر رودبارک تا سر چال را برده بود ، و حمل بار توسط قاطر امکان پذیر نبود بنابراین تصمیم گرفتیم بارها را با کول حمل کنیم. پس روز 1/5/67 بطرف سرچال حرکت کردیم در حالیکه هر کدام حدود 25 کیلو بار داشتیم و از گوسفند سرا به سمت راست رودخانه براه افتادیم در ضمن مقدار زیادی از وسائل تدارکاتی بخصوص بیشتر وسائل فنی در قرارگاه رودبارک باقی ماند تا اگر در طول برنامه پلها و راه درست شد توسط قاطر بعلم چال آورده شود. ساعت 3 بعدازظهر به سرچال رسیدیم قبلاً تصمیم داشتیم همان روز به علم چال برویم امّا به علت خستگی ناشی از بارکشی و بدی راه این روز را در سرچال استراحت کردیم.

2/5/67 ساعت 10 صبح کوله ها را بسته و راه علم چال را در پیش گرفتیم و حدود ساعت 12 در پناهگاه بودیم که مورد استقبال دوستان خوبمان از گروه شکوه قرار گرفتیم و بقیه روز را به استراحت گذراندیم. بارکشی سنگین و بدون استراحت کافی مقدار زیادی از انرژیمان را هدر داده بود و احتیاج به استراحت بیشتری داشتیم امّا به علت کمبود وقت و حجم زیاد برنامه ناچار بودیم هر چه زودتر صعودها را شروع کنیم. در طول 10 روز برنامه از 3 تا 13/5/67 موفق شدیم 9 صعود کامل روی مسیرهای لهستانیها ، فرانسویها ، بهاری دوست ، شکوه و مسیر جدیدی که در همین برنامه باز شد داشته و برای ترمیم و تعویض طناب پاندولرها سه صعود هم تا تراورس فرانسویها بکنیم. در ضمن برنامه ، گروه آلمانیها نیز سه بار به طور مشترک با گروههای شکوه و آرش صعود شد. کلیه این صعودها یکروزه بود که تعدادی از آنها را باختصار و تعدادی دیگر ار با توضیحات بیشتر به اطلاع میرسانیم. لازم به توضیح است که مسیرهای لهستانیها ، فرانسویها و هاریروست قبلاً توسط کوهنورد

ریز برنامه اجرا شده به قرار زیر است:
1 – 3/5/67 صعود از مسیر لهستانیها توسط محمود چوبریزان و حسین مقدم در مدت 9 ساعت و صعود گروه آلمانیها توسط محمدرضا مهرخو و کوهنوردان گروه شکوه
2- 4/5/67 صعود از مسیر هاریروست توسط علیرضا رفتار و افراد گروه شکوه در مدت 6 ساعت
- 5/5/67 صعود تا تراورس توسط محمدخدا یاری ومحمدرضا مهرخو بمنظور حمل بار جهت تعویض پاندولرها در این روز هوا بد بود و برف می بارید در همین روز محمود چوبریزان و حسین مقدم و علیرضا رفتار همراه کوهنوردان گروههای شکوه و آرش گرده آلمانیها را صعود کردند.
- 6/5/67 صعود تا تراورس و تعویض پاندوله دوم و تبدیل آن به سیم بگسل توسط محمد خدا یاری و چوبریزان
3- 7/5/67 صعود از مسیر لهستانیها توسط خدایاری و علیرضا رفتار د رمدت 5/6 ساعت
- 8/5/67 صعود گرده آلمانیها توسط خدایاری و مهرخو و یکی از کوهنوردان گروه آرش
- 9/5/67 صعود تا تراورس و تعویض پاندولر اول توسط خدایاری و محمدرضا مهرخو در این صعود کارگاه سمت شرق پاندولر اول یا 3 میخ رول پانچ در داخل طاقچه تراورس مجهز شد و طناب ان به طناب 11 میل تبدیل گردید. تعویض کارگاه و طناب پاندوله ها به این علت بود که کارگاه شرقی (اول) پاندوله اولا حدود 4 متر بالاتر از طاقچه تراورس قرار داشت و کارگاه غربی آن روی طاقچه تراورس و همین شیب زیاد عبور از آن را مشکل می کرد و گاهی نفر دوم را روی کارگاه اول حمایت می کردند که در صورت بریده شدن طناب پاندوله ارتفاع زیادی را سقوط می کرد.

علت دیگر تعویض کارگاه تلاقی دو مسیر فرانسویها و آرش در محل تراورس بود که باعث گمراهی کسانی می شد که برا ی اولین بار قصد صعود مسیر فرانسویها را داشتند و گاهی اشتباهاً از مسیر آرش بالا رفته و برمی گشتند که به این ترتیب این اشکال برطرف شد.

تبدیل طناب های پاندوله دوم به سیم بگسل هم به علت مقاومت بیشتر سیم بگسل در مقابل ریزش سنگهای دیواره بود .

10/5/67 صعود از مسیر فرانسویها توسط محمود چوبریزان و حسین مقدم و گشایش مسیر جدیدی در تیغه شرقی قیف بزرگ غربی دیواره

ساعت 5:40 صعود از مسیر فرانسویها را شروع کردیم و ساعت 10:15 به ابتدای مسیر جدید (طاقچه قمقمه) رسیده و کار را شروع نمودیم و پس از 5/6 ساعت فعالیت در ساعت 4:45 روی قله بودیم. کارگاه اول این مسیر در قسمت انتهایی تراورس و غرب طاقچه قمقمه زده شد و قابل استفاده برای مسیر فرانسویها نیز هست. طول اول این مسیر

حدود 30 متر است که تماماً میخ کوبی شده و رکاب خور است و در انتها به طاقچه نسبتاً بزرگی می رسد به ابعاد 5/2 *2 متر و مسطح که برای استراحت مساعدتر از طاقچه قمقمه می باشد.

طول دوم 40 تا 45 متر است و مشگلترین قسمت این مسیر می باشد. زیرا مقداری از این طول سجاف با سنگهای لق و ریزشی است و قسمتی هم بصورت شیب 90 درجه و حتی منفی است که بخشی ار آن طبیعی صعود شده و بخش دیگر بارکاب.

کارگاه سوم انتهای طول دوم بر روی منقار سنگی و مطمئنی است . طول سوم از سجاف سمت راست این کارگاه ادامه یافته و پس از صعود 25 متر کارگاه دیگری روی منقار سنگی دارد ولی حمایت کننده باید روی رکاب بایستد این طول تماماً طبیعی صعود شده و دارای سنگهای ریزشی و سستی می باشد. طول دیگر که تقریباً طول آخر مسیر می باشد و کارگاه آن داخل ریزشهای انتهای دیواره زده شده باز هم تماماً طبیعی صعود شده و در حدود 45 متر است. در این طول هم سنگهای لقی هست که باید با احتیاط از کنار آنها عبور کرد. احتمالاً سنگهای لق داخل مسیر جدید بعد از چند صعود ریخته شده و مسیر کاملاً بی خطر می گردد.

میخهای استفاده شده در این مسیر جز تعداد معدودی همه ایرانی و حدود 60 عدد است.

30عدد ناودانی زرد ساخت آرش و 15 ناودانی سیاه و 10عدد اونیورسال است و تعدادی نبشی که چند عدد ان خارجی است .

11/5/67 استراحت.

12/5/67 صعود دو مسیر لهستانیها و فرانسویها در یک روز توسط حسین مقدم و علیرضا رفتار

صعود از مسیر لهستانیها را در ساعت 5 صبح شروع کردیم. چند متری صعود کرده بودیم که ریزش سنگ علیرضا رفتار و محمود چوبریزان را که برای کمک به ما آمده بود بطور سطحی زخمی کرد. بعد از پانسمان مختصر به صعود ادامه دادیم و در ساعت 5/9 روی قله بودیم. طناب ها و وسائل فنی را از خود باز کرده و در کوله پشتی ریختیم و از مسیر سیاه سنگ به علم چال آمده برای بار دوم به زیر دیواره رفتیم که مجموعاً 5/2 ساعت طول کشید. دوباره وسائل فنی و طناب را بستیم این بار از مسیر فرانسویها مسیر را صعود کردیم که 5/4 ساعت طول کشید و در ساعت 4:45 برای بار دوم در همین روز روی قله بودیم.

12/5/67 صعود دو مسیر هاری روست و فرانسویها در یک روز توسط محمد رضا خدایاری و محمد رضا مهرخو ، صعود را از مسیر هاریر وست در ساعت 5:15 شروع کردند و پس از 4 ساعت و 15 دقیقه بانتهای دیواره رسیدند. بعد تا تراورس فرود آمده از مسیر فرانسویها راه را ادامه داده و در ساعت 4:45 دقیقه به همراه دو نفر بالا که دومسیر لهستانیها و فرانسویها را صعود کرده بودند به قله رسیدند و پس از باز کردن وسائل فنی از خود و ریختن در کوله پشتی ها همگی از راه سیاه سنگ پائین آمدیم و به علم چال برگشتیم و در ساعت 7 بعدازظهر در پناهگاه مورد استقبال و محبت دوستان قرار گرفتیم.

12/5/67 صعود از مسیر لهستانیها تا طاقچعه قمقمه و ادامه آن از مسیر شکوه توسط محمود چوبریزان و حسن نجاریان از گروه شکوه در مدت 9 ساعت

13/5/67 بازگشت به رودبارک
توضیح : موفقیت گروه در انجام 3 کار جدید مدیون تمرینات قبلی است که مختصراً باطلاع میرسد :
1- گشایش مسیرهای اجل ، نجاح ، احمد متینی صدر ، شیرین و فرهاد و یک مسیر ناتمام در دیواره بیستون
2- گشایش مسیرهای تنوره ، شکاف ، غارهای 1 و غارهای 2 در دیواره هزار گزی خان گرمز بین همدان و کنگاور
3- گشایش دو مسیر همدانی ها در دیواره «یافته2» 10 کیلومتری خرم آباد و بین خرم آباد ، دهدشت
4- صعود بعضی مسیرهای صعود شده در بیستون و کار روی دیوارهها و سنگهای کوتاه اطراف همدان

با برنامه ریزی بهتر و رژیم غذایی علمی و تمرین بیشتر کارهای بهتری در این منطقه می توان انجام داد که از جمله است صعودهای سریعتر روی مسیرهای جدید و صعود 3 مسیر در یک روز در این زمینه از ساعات اول صبح و اول شب می توان استفاده کرد و برای سرعت بیشتر و صرفه جویی در انرژی از دوستان دیگر برای حمل بار تا زیر دیواره و یا از قله تا علم چال کمک گرفت. در مورد تکنیکها و وسائل جدید استفاده از تجارب سایر کشورها بسیار مهم است که متأسفانه از جنبه ای در اختیار ما نبود حتی به علت مشکلات موجود تا به حال نتوانسته ایم از مجلات خارجی و در نتیجه اخبار و دست آوردهای علمی و تکنیکی و تجربه آنها بهره گیریم.

                                                                                               حسین مقدم

1 خان گرمز کوهی منفرد بین همدان ، تویسرکان ، کنگاور با ارتفاع 2780 متر که اکثر جبهه های آن بخصوص جبه شمالی را دیواره های بهمن 100 تا 300 متر بسیار جالب و متنوع تشکیل داده است.
2- یافته ، این کوه بارتفاع حدود 3000 متر دارای دیواره ای است بارتفاع حدود 1000 متر قابل ذکر است که اطراف یافته حدود 30 کیلومتر دیواره وجود دارد که از بهترین و بلندترین دیواره های ایران است. قله سفید کوه نیز در بالای این دیواره قرار دارد.
اغلب ساعات در سایه قرار دارد برعکس بیستون که در تابستان بسیار گرم است جای مناسبی است برای صعود و تمرین

خلاصه صعودها :
1- مسیر لهستانی ها حسین مقدم و محمود چوبریزان به مدت 9 ساعت
2- مسیر هاریروست علیرضا رفتار و گروه شکوه 6 ساعت
3- مسیر لهستانی ها علیرضا رفتار و خدایاری 5/6 ساعت
4- مسیر فرانسویها و گشایش مسیر جدید (تیغه شرقی قیف)توسط محمود چوبریزان و حسین مقدم(11ساعت)
5- مسیر فرانسویها و لهستانی ها حسین مقدم و علیرضا رفتار (هرمسیر4.5ساعت)
6- مسیر هاریروست و فرانسویها خدایاری و مهرخو یک روزه ابتداصعودمسیر هاریروست سپس فرود تا تراورس و مجددا صعود مسیر فرانسویها
7- مسیر لهستانی ها و مسیر شکوه چوبریزان و حسن نجاریان (9 ساعت)

منبع: تاریخ کوه نوردی همدان