تاریخ کوه نوردی همدان

چهارده قله بلند و مرتفع 8000 متری جهان در رشته‌کوههای هیمالیا و قراقوروم در قارهٔ آسیا و در میان کشورهای هند، چین، پاکستان و نپال واقع شده است، هشت هزار متری‌ها ( The Eight-thousanders)‏ 14 کوه مستقل هستند که ارتفاعشان از سطح دریا به بیش از ۸۰۰۰ متر می‌رسد و عنوان بلندترین قله های جهان دارند.

1- اورست، ساگاراماتا، چومولونگما | Everest نپال، تبت 8850 متر 29،029 فیت نخستين صعود: هيئت انگلستان- ادموند هيلاري (نيوزلند) و شرپا تنسينگ نورگي (نپال) 29.5.1953
الف- قله جنوبی 8750 متر ب- قله شمال شرقي اصلي 8383 متر نخستين صعود: هيئت انگلستان- راسل بروس (زلاند نو) هري تايلور- 6.8.1988
ج- قله شمال شرقي فرعي 8180 نخستين صعود: هيئت انگلستان- پيتر بوردمن، جو تاسكر- 17.5.1982
د- قله غربي 8296 متر نخستين صعود: هيئت اسلوني- دژان پدوژك، رومان روباس- 12.5.1979

2- کی 2، چوگوری، گادوین آستین | K2 پاکستان، چین 8611 متر 28.250 فیت نخستين صعود: آشيل كامپاگنوني و لينو لاسيدلي (ايتاليا) 31.7.1954
الف- قله جنوب غربی 8580 متر نخستين صعود: هيئت ژاپني- ايهو اوهتاني، نظير صبير(پاكستان) 7.8.1981
ب- قله جنوبی 8132 متر

3- کانچن چونگا | Kangchenjunga نپال، ایالت سیکیم 8586 متر 28.170 فیت نخستين صعود: هيئت انگلستان- جورج باند و جو براون 25.5.1955
الف- قله مرکزی 8482 متر نخستين صعود: هيئت لهستان- وژك برانسكي، آندژهنريخ، كازيمير اولخ 22.5.1978
ب- قله جنوبی 8476 متر نخستين صعود: هيئت لهستان- اوگنيوس چروباك، وژك وروژ 19.5.1978
ج- قله غربی (یالون کانگ) 8433 متر نخستين صعود: هيئت ژاپن- يوتاكا آگتا، تاكو ماتسودا- 14.5.1973

4- لوتسه یا لهوتسه | Lhotse نپال، تبت 8516 متر 27،290 فیت نخستين صعود: هيئت سوئيسي- فريتز لوشينگر و ارنست رايز 18.5.1956
الف- قله میانی I (مركزي) 8423متر نخستين صعود: هيئت روسيه- الكسي بولوتف، پيوتر كوزنتسف، سركي تيموفيف، يوگني وينوگرادسكي- 23.5.2001
ب- لوتسه شار 8398متر نخستين صعود: هيئت اطريشي- ژوزف ماير، رولف والتر- 12.5.1970
ج- قله میانی فرعي 8373 متر نخستين صعود: فاقد صعود

5- ماکالو | Makalu

یک کوه منفرد واقع در 22کیلومتری شرق کوه اورست است و شکلی شبیه به یک هرم چهار وجهی دارد. به عنوان یکی از سخت ترین کوهها برای صعود، مطرح شده و دلیل آن شیب بسیار زیاد و تیغه های تیز خط الراس آن می باشد.

نپال، تبت 8463 متر 27.765 فیت نخستين صعود: هيئت فرانسوي- جان كوزي و ليونل تري 15.5.1955

6- چوآیو | Cho Oyu

"الهه ی فیروزه" در 20 کیلومتری غرب کوه اورست قرار دارد، این کوه در رشته کوههای هیمالیا و در مرز بین چین و نپال می باشد. به دلیل شیب نه چندان زیاد آن، اکثر کوهنوردان آن را آسان ترین صعود هشت هزار متریها می دانند. نپال، تبت 8201 متر 26.905 فیت نخستين صعود: هئيت اطريش- ژوزف جوشلر، هربرت تيچي، پاسانگ داوا لاما (نپال) 19.10.1954 الف- قله شمال غربی 8156 متر

7- دائولاگیری یا دهالاگیری | Dhaulagiri I

 "کوهستان سفید" بخشی از رشته کوههای هیمالیا می باشد که در شمال غربی پُخارا (Pokhara) درناحیه ی شمال نپال مرکزی قرار گرفته است. نپال 8167 متر 26.795 فیت نخستين صعود: هيئت سوئيس- كورت ديمبرگر (اطريش)، پيتر داينر (آلمان)، ارنست فوئرر، اربين شلبرت، ناوانگ دورجي (نپال)نيما دورجي (نپال) 13.5.1960

8- ماناسلو، کوتنگ | Manaslu

 در منطقه ی گورخا (Gorkha) واقع در Mansiri Himal که بخشی از هیمالیا در نپال است، جای گرفته است. ماناسلو دارای خط الراسهای طولانی، یخچالها و چشم اندازهایی با شیب زیاد می باشد. نپال 8163 متر 26.782 فیت نخستين صعود: هيئت ژاپن- توشي ايمانيشي، گيالزن نوربو (نپال) 9.5.1965

9- نانگاپاربات، دیامیر | Nanga Parbat

 در زبان اردو به معنای "کوهستان برهنه" می باشد. همچنین به "کوهستان قاتل" نیز شهرت دارد. دلیل این نام گذاری این است که در نیمه اول قرن بیستم تعداد زیادی از کوهنوردانی که قصد داشتند این صعود سخت را انجام دهند، جان خود را از دست داده اند. کشمیر 8125 متر 26.656 فیت نخستين صعود: هيئت اطريش- آلمان، هرمان بول 3.7.1953 الف- قله جنوبی 8042 متر نخستين صعود: هيئت سوئيس- اولي بوهلر- 17.8.1982

10- آناپورنا | Annapurna I

این قله که در مذهب هندو به "خدایگان حاصلخیزی و زراعت" منسوب است، بخشی از منطقه ی حفاظت شده با وسعت 7629 کیلومتر مربع در کشور نپال می باشد. با توجه به میزان تلفات کوهنوردان صعود کننده به این قله که حدود 40 درصد می باشد،  این کوه را شماره یک مرگبارترین کوه ها است. نپال 8091 متر 26.545 فیت نخستين صعود: هيئت فرانسوي- موريس هرزوك، لوئيس لشنال 3.6.1950 الف- قله مرکزی 8064 متر نخستين صعود:هيئت آلماني- ادو بونينگ، لودوينگ گريسل، هينز اوبروخ- 3.10.1980 ب- قله شرقی 8029 متر نخستين صعود: هيئت اسپانيايي- ژوزه مونال آنگلادا، اميليون سيويس، جورج ونس 29.7.1974

11- گاشربروم 1، هیدن پیک | Gasherbrum I | K5

در منطقه ی قراقروم در هیمالیا واقع شده است و در همان رشته کوههای گاشربروم جای گرفته است. "قله ی پنهان" نامی است که کوهنوردان روی این قله گذاشته اند و مردم محلی  آن را rgasha""(گاشا) می نامند به معنای "کوهستان زیبا". کشمیر، سین کیانگ 8068 متر 26.470 فیت نخستين صعود: هيئت آمريكايي- اندرو كوفمان، پيتر شوئنينگ- 5.7.1958

12- برودپیک، فالکون کانگری | Broad Peak | K3

بخشی از همان رشته کوههای گاشربروم است و فقط 8 کیلومتر با قله ی مشهور K2 فاصله دارد. مردم محلی به این قله را "Faichan Kangri"(فیچن کنگری) مینامند. کشمیر، سین کیانگ 8051 متر 26.400 فیت نخستين صعود: هيئت اطريشي- هرمان بول، كورت ديكبرگر، ماركوس شامو، فريتز وينتر استيلر- 9.6.1957 الف- قله مركزي 8011 متر نخستين صعود: هيئت لهستاني- كازيميرك كلازك، مارك كزيسكي، »نوس كوليس، بودان نواژك، آندره سيكورسكي- 28.7.1975

13- گاشربروم 2 | Gasherbrum II | K4

 در مرز بین پاکستان و چین واقع شده است و بخشی از رشته کوههای گاشربروم می باشد. این قله در منطقه ی قراقروم در هیمالیا قرار دارد . کشمیر، سین کیانگ 8035 متر 26.363 فیت نخستين صعود: هيئت اطريش- ژوزف لارچ، فريتز موراك، جوآن ويلنپارت- 7.7.1956

14- شیشاپانگما، گوزاینتیان | Shishapangma

که به طور کامل در داخل خاک کشور چین(در تبت مرکزی) قرار دارد و در زبان تبتی به معنای "قله ای بر فراز دشتهای پوشیده از چمن" می باشد. تبت 8027 متر 26.358 فیت نخستين صعود: هيئت چين- هسو چينگ، چانگ چون ين، وانگ فوزو، چن سام، چن تينگ لينگ، وسانگ يو، سودنام دوجي، ميگمار تاشي، دوجي، يونتن- 2.5.1964 الف- شیشاپانگمای مرکزی 8012 متر نخستين صعود: هيئت ژاپني- ماكاتو هارا، هيرو كوماميا، هيروفومي كونيشي- 10.10.1982

تاریخچه آغاز صعود هشت هزار متری ها

نخستین تلاش ثبت‌شده برای فتح یک هشت‌هزار متری به سال ۱۸۹۵ باز می‌گردد که آلبرت اف. مامری و جی. نورمن کولی صعود خود به نانگا پاربات را آغاز نمودند اما مرگ مامری و دو گرکای همراهش بر اثر سقوط بهمن این تلاش را نافرجام گذاشت. نخستین صعود موفقیت‌آمیز ثبت‌شده به یک هشت هزار متری به ۳ ژوئن ۱۹۵۰ باز می‌گردد که موریس هرتزوگ و لوئی لاشنال موفق به فتح قلهٔ آناپورنا شدند.
نخستین کوهنوردی که موفق به صعود به تمامی ۱۴ هشت هزار متری شد رینولد مسنر ایتالیایی بود که آخرین قله را در ۱۶ اکتبر ۱۹۸۶ فتح نمود. یک سال بعد در ۱۹۸۷، جرزی کوکوکچای لهستانی موفق به تکرار این موفقیت شد. با وجود این مسنر این ۱۴ قله را بدون استفاده از کپسول کمکی اکسیژن فتح کرده بود و ۹ سال طول کشید تا کوهنورد دیگری به نام ارهارد لورتان بدون بهره‌گیری از کپسول اکسیژن موفق به فتح ۱۴ قلهٔ هشت هزار متری در سال ۱۹۹۵ شود. همچنین پورپا تاشی نپالی رکورددار فتح ۱۴ قله با ۲۶ بار صعود در فاصلهٔ سال۱۹۹۸ تا ۲۰۱۱ است و پس از او در جایگاه دوم، خوانیتو اویارزابال با ۲۵ بار صعود در فاصلهٔ ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۱ قرار دارد.
ایتالیا با ۵ کوهنورد، شمار بیشترین صعود به تمامی هشت هزار متری‌ها را دارد و پس از آن کره جنوبی با ۴ کوهنورد و قزاقستان، لهستان و اسپانیا با ۳ کوهنورد قرار گرفته‌اند. نخستین زنی که مدعی صعود به هر ۱۴ قله شد اوه اون سان کره‌ای بود که بنا بر ادعای او آناپورنا آخرین قله‌ای بود که در ۲۷ آوریل ۲۰۱۰ توسط او فتح گردید. اما صحت این ادعا مورد تردید گروه‌های مختلف قرار گرفت و حتی فدراسیون کوه‌نوردی کرهٔ جنوبی اعلام کرد که ادعای فتح قلهٔ کانگچنجونگا توسط او در سال ۲۰۰۹ نامحتمل است. همچنین ادورن پاسابان، کوهنورد رقیب او نیز این صعود را پیشتر مورد تردید قرار داده بود و در نهایت در سال ۲۰۱۰ نام ادورنه پاسابان به عنوان نخستین کوهنورد زنی که موفق به صعود به هر ۱۴ قلهٔ هشت هزار متری شده بود اعلام گردید. همچنین در اوت ۲۰۱۱، گرلینده کالتنبرونر اتریشی نخستین زنی شد که هر ۱۴ قلهٔ هشت هزار متری را بدون استفاده از کپسول اکسیژن فتح نمود.

• نمودار مقایسه قله های 8000 متری و هفت قله بلند در هفت قاره

  برای دیدن تصویر بزرگ روی آن کلیک کنید!

• فهرست 14 قله هشت هزار متری 

	قله	ارتفاع	مکان	اولین صعود	اولین صعودکنندگان	نخستین صعود زمستانی	اولین صعودکنندگان زمستانی	شمار کل صعودها	شمار صعود ایرانیان	شمار مرگها
1	اورست	8848 متر	چین/ نپال	29 May 1953	ادموند هیلاری تنزینگ نورگای	17 Feb 1980	Krzysztof Wielicki Leszek Cichy	5104 نفر	21 نفر	210
2	کی 2	8611 متر	چین پاکستان	31 Jul 1954	آکیله کامپانیونی لینو لاچدلی			302 نفر	2 نفر	66
3	کانچنچونگا	8586 متر	نپال/ هند	25 May 1955	جرج بند جو براون	11 Jan 1986	Krzysztof Wielicki جرزی کوکوشکا	243 نفر	1 نفر	40
4	لوتسه	8516 متر	چین/ نپال	18 May 1956	فریتز لوکسینگر ارنست رایس	31 Dec 1988	Krzysztof Wielicki	396 نفر	15 نفر	11
5	ماکالو	8485 متر	چین/ نپال	15 May 1955	Terray	09 Feb 2009	Simone Moro Denis Urubko	234 نفر	9 نفر	26
6	چو اویو	8201 متر	چین/ نپال	19 Oct 1954	یوزف یوشلر پاسانگ داوا لاما هربرت تیشی	12 Feb 1985	Maciej Berbeka Maciej Pawlikowski	2668 نفر	8 نفر	39
7	دائولاگیری	8167 متر	نپال	13 May 1960	کورت دیمبرگر پیتر داینر ارنست فورر آلبین شلبرت ناوانگ دورجی نیما دورجی	21 Jan 1985	Andrzej Czok جرزی کوکوشکا	358 نفر	6 نفر	58
8	ماناسلو	8163 متر	نپال	9 May 1956	توشیو ایمانیشی گیالزن نوربو	14 Jan 1984	Maciej Berbeka Ryszard Gajewski	297 نفر	16 نفر	53
9	نانگاپاربات	8126 متر	پاکستان	03 Jul 1953	هرمان بوهل			287 نفر	6 نفر	64
10	آناپورنا ۱	8091 متر	نپال	03 Jun 1950	موریس هرزوگ لوئی لاشنال	03 Feb 1987	جرزی کوکوشکا Artur Hajzer	153 نفر	1 نفر	59
11	گاشربروم ۱	8080 متر	چین/پاکستان	05 Jul 1958	اندرو کافمن پیت شونینگ	09 Mar 2012	Adam Bielecki Janusz Gołąb	265 نفر	8 نفر	25
12	برودپیک	8051 متر	چین پاکستان	09 Jun 1957	فریتز وینترستلر مارکوس شمرک کورت دیمبرگر هرمان بوهل			359 نفر	11 نفر	19
13	گاشربروم ۲	8034 متر	چین پاکستان	07 Jul 1956	فریتز موراوج یوزف لارش هانس ویلنپارت	02 Feb 2011	سیمون مورو Denis Urubko کوری ریچارد	836 نفر	8 نفر	19
14	شیشاپانگما	8027متر	چین	2 May 1964	هسو چینگ چانگ چون-ین وانگ فوجو چن سن چنگ تین لیانگ وو تسونگ یوئه سودنام دوجی میگمار تراشی دوجی یونتن	14 Jan 2005	Piotr Morawski  سیمون مورو	274 نفر	3 نفر	23

 
پی نوشت : این نوشتار قابل ویرایش است، بدلیل استفاده از منابع گوناگون بویژه اختلاف در نام ها و ارتفاع ها و شمارصعودکنندگان ایرانی و کلی وجود دارد، با نظر خود به تکمیل این نوشتار کمک کنید.

منبع: 8000ers.com , وبلاگ کوه قاف , دانشنامه آزاد ویکی پدیا , everestsummiteersassociation

نقل از کوهنوردان زرتشتی ایران